Genc Bilimciler

TÜBİTAK - Liseli Bilimciler 2002

2003-12-05T15:43:00.000+02:00

2002 yılında İstanbul’da onbirincisi düzenlenen “Liselerarası Fen Proje Yarışması”na katılan öğrenciler, trafik kazalarına karşı hız sınırlayıcı, elektronik sulama sistemi, katlanabilir âfet konutları, deterjan tasarrufu için ses dalgalarıyla yıkama gibi konularda projeler sundular.

Özel Antalya Lisesi 3.sınıf öğrencisi İsmihan Aşıkdoğan’ın sunduğu “âfet konutları projesi”nin esin kaynağı, kese kağıdı olmuş. Kese kağıdının iki boyutlu ve katlanabilir olmasından yola çıkan İsmihan, kolay yapılabilir ve depolanabilir konutlar tasarlamış.

Kuleli Askeri Lisesi öğrencileri Gökhan Tekin ile Murat Elifbaş’ın hazırladıkları proje ise ses dalgalarından yararlanarak deterjandan tasarruf edilmesini sağlamayı amaçlıyor. Ultrasonik ses dalgalarının insan kulağının işitebileceği sınırın üzerinde bir frekansa sahip olduğunu belirten Gökhan ve Murat, ultrasonik enerjinin sıvı içinde mikro baloncuklar ortaya çıkardığını, bu baloncukların çarpışmasından doğacak enerjinin kirlerin temizlenmesinde işe yarayacağını söylüyorlar projelerinde.

Mc Donaldlasma

2003-09-26T12:29:00.000+03:00

Bu bölümü, “içimizden biri” hazırladı. Adı, Deniz Gültekin. 22 yaşında. Başkent Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü mezunu. Genelikle kimlik ve kültür konuları üzerinde çalışmayı seven Deniz, tüketim toplumu gerçekliğinin birinci göstergesi durumunda olan fast-food yeme anlayışı üzerine yaptığı çalışmayı bizimle paylaştı.

----------------------------

" "İnsanoğlu sürekli bir değişim dalgasında...Saatin tiktak’ları ile beraber sistem işlemekte ve biz de toplumsal düzende rollerimizi oynamaktayız... Anlayışlar, değerler, tutumlar gün geçtikçe farklılaşmakta.

Son dönemki değişim dalgasının en önemlilerinden biri “McDonaldlaşma”. McDonaldlaşma; bir fast-food restoranına ait işletme ilkelerinin, bir felsefe olarak dünyaya yayılması ile ortaya çıkan bir kavram... Devamı -->

TÜBİTAK - Liseli Bilimciler 2003

2003-07-28T14:17:00.000+03:00

TÜBİTAK Bilim Adamı Yetiştirme Grubu Komitesi Genel Sekreteri Prof. Dr. Aşkın Tümer'in de dikkatimizi çetiği gibi, refah içinde yaşayan toplumların hemen tamamı, bilimi kendilerine ilke edinmiş, sorunlarını bilim yoluyla çözen ve bilimsel çalışmaların sonuçlarını toplum yararına dönüştürmeyi başarmış toplumlar. Türkiye’de bilime inanan ve gönül veren gençlerin yetişmesi, bizim de bilgi toplumları içinde sayılmamazın birincil koşulu. Gençlerimizin çoğunluğunda bunun için gerekli yetenek ve istek var. Önemli olan onlara destek olunması.

TÜBİTAK, 1968’den beri bunu yapıyor. “Temel ve Uygulamalı Bilimler Proje Yarışması” adıyla başlayan genç bilimciler etkinliği bu yıl 35. yaşına ulaştı. Ortaöğretimde okuyan gençleri bilimsel çalışma yapmaya özendirmek için düzenlenen yarışmaya bu yıl 176 okuldan 512 proje başvurdu. Bunlardan 66’sı sergilenmek üzere Ankara’ya davet edildi. Geçtiğimiz günlerde Ankara’da Çağdaş Sanatlar Merkezi’nde açılan bu sergiyi biz de ziyaret ettik. Pek çok bilimci gençle söyleşi yaptık. Her biri büyük bir heyecanla anlattı projesini. Bunlardan bazıları şöyle:

"Şekerci": Ankara Fen Lisesi'nden Taylan Aksoy ve Utku Ozan Candoğan, faraday etkisini kullanarak geliştirdikleri bir ölçme sistemiyle, gözde kan şekeri tanısını yapmayı mümkün kılmayı amaçladılar.

"Sen Ne Saklıyorsun?": Antalya Özel Antalya Lisesi'nden Mehmet Bayar ve Murat Atar, bedenimizdeki yumuşak doku değişimlerinin lazer ışınları ile daha duyarlı incelenebileceklerini düşündüler. Projelerinin amacı ameliyat öncesi kanserli bölgenin yerini, düşük maliyet ve yüksek doğruluk oranıyla saptamak.

"Fren Ustası" : Bursa Işıkklar Askeri Lisesi'nden Sertaç Gül ve Gökhan Kulen, fren ve süspansiyon sistemlerinde kullanılabileceğini düşündükleri bir sistem buldular. Çünkü demir tozu-madeni yağ karışımına manyetik etki uyguladıklarında karışım yarı-katı hale geliyordu.

"Dalgın Sürücüler Dikkat!" : İzmir Fen Lisesi'nden Serhat Kozlu ve Sinan Eski, trafik levhalarına yaklaşırken sesli uyarı veren bir düzenek yaptılar.

"Mutlu Sayılar": Trabzon Yomra Fen Lisesi'nden İsmali Savaşkan ve Şahin Khaniyev, matematiğin mutlu ve mutsuz sayılarını incelediler.

"Geri Kazanılan Krom": İzmir Anadolu Lisesi'nden Nevin Şişman ve Muammer Çelik, deri tabaklanmasında kullanılan, işçilere ve çevreye zarar veren kromun zararsızlaştırılması ve geri kazanılması üzerinde çalıştılar.

"Külden Tuğlaya": İzmir Fen Lisesi'nden Alper Torun ve Hasar Arslan, Yatağan Termik Santrali uçucu küllerini toplayarak, kum kireç esaslı beyaz tuğla olarak bilinen malzemeyi ürettiler. Bu tuğla, daha sağlam ve daha hafif, diğer tuğlalara göre.

"Lüle Taşı Deterjanı": Eskişehir Anadolu Lisesi'nden Funda Böcü ve Kaan Kütaruk, lüle taşının kumaşlar ve mutfak eşyaları lekeleri temizliğinde işe yaradığını gösterdiler.

"Hurda Araç Lastikleri Halısı": Ankara Nermin-Mehmet Çekiç Anadolu Lisesi'nden Günur Gürü ve Esma Nur Güntay, hurda araç lastiklerini rendelediler, çözücü içinde erittiler ve süngerimsi bir taban malzemesi elde ettiler. Isıya, sese, suya dayanıklı bir taban maddesi.

Konuşup Üşütme Beni": İstanbul Özel MEF Lisesi'nden Erhan Aysan ve Taylan Takan, ses dalgalarından yararlanarak bir buzdolabı yapmayı öneriyorlar.

"İşyerinde Kanser": Kırıkkale Fen Lisesi'nden Kübra Akdeniz ve Pınar Şimşek, rafineride yaptıkları araştırmalarla, iş yerinde maruz kalınan kimyasalların kansere yol açabileceğini kanıtladılar.

"Kopan Kuyruk Başka, Çıkan Kuyruk Başka": İstanbul Özel Fatih Fen Lisesi'nden Nadide Öçba ve Ferhan Ayşe Yeşil, "planaria" adlı canlıdan kopan kuyruk yerine çıkan kuyruğun DNA'sının farklı olduğunu buldular. Yapay organ nakli uyuşmazlıkları ve kanserin benzer DNA değişimlerinden kaynaklanabileceğini düşünüyorlar.

"Bilgisayarlar Sizi Tanıyabilir": Ankara Fen Lisesi'nden Yiğit Boyar ve Volkan Dinç, insan yüzü resimlerini ayırt eden bir bilgisayar yazılımı geliştirdiler. Bu yazılım önceki sistemlere göre veritabanı ve bilgisayar donanımı açısından daha düşük gereksinimlere sahip.

*

Yarışma sonunda dereceye giren projeleri hazırlayan öğrenciler ve rehber öğretmenleri ödüllendirildi. Bir diğer ödül, ÖSYM tarafından verilecek ek puan. Bu öğrenciler, girdikleri ilk ÖSS'de, proje yarışmasına katıldıkları dalla ilgili bir fakülteyi tercih ederlerse, puanları ek bir katsayı ile daha çarpılacak.

Ayrıca TÜBİTAK'ın bu yarışması, Avrupa ve ABD'de her yıl yapılan benzeri yarışmalarla ilişki halinde. Projelerden bazıları yurt dışına götürülüyor.

Daha fazla bilgi için:

Prof.Dr. Aşkın Tümer, TÜBİTAK Bilim Adamı Yetiştirme Grubu Yürütme Komitesi Sekreteri.
Tel: 00 90 312 426 68 46
e-posta: atumer@tubitak.gov.tr

Uzay Kampı Türkiye

2003-07-25T23:23:00.000+03:00

Gençlere uzay eğitimi vermek için bir kamp kurma fikri, ay’a ilk insanlı uçuşu gerçekleştiren Saturn 5 roketinin babası sayılan Dr.Werner von Braun’dan çıkmış. Amerika’da büyük ilgi gören kamplardan bir tane de Türkiye’de açılması 2000 yılında gerçekleşmiş. Amerikalı astronot Scott Carpenter ve Apollo mühendislerinden İsmail Akbay tarafından açılan “Uzay Kampı Türkiye” 7-16 yaş grubundaki gençlere sesleniyor. Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Araştırmaları Dairesi NASA tarafından desteklenen kampta teknolojinin son olanakları kullanılarak eğlenceli bir atmosferde uzay bilimleri tanıtılıyor. Dersler aslında her yaştan insanın ilgisini çekebilecek türden: “Uzay mekiğinde uçuş görev eğitimi”, “ay yüzeyinde yürüyüş”, “uzay boşluğunda hareket etme” bunlardan bazıları. Teleskopla gökyüzünü incelemek, uzay ortamı koşullarında bitki yetiştirmek ve uzay filmleri seyretmek de tamamlayıcı etkinlikliklerden.

Uzay Kampı Türkiye’nin etkinliklerine katılmanın ucuz sayılamayacak belli bir ücreti var. Fakat geçen yıl kurulan bir vakıf, kampa burslu olarak da katılım sağlanmasının koşullarını yaratmış durumda. “Uzay Bilimleri Eğitimiyle Küresel Dostluk Vakfı Burs Programı” adı altında, geçen yıl 149’u Türk 26’sı Yunanlı 175 öğrenciye 5 günlük burslu eğitim olanağı sağlamış İzmir’de. Sonuç, uzay eğitiminin farklı kültürlerdeki gençleri kaynaştırmada mükemmel bir araç olduğu. Chris Stergiadis bunu şöyle ifade etmiş: “Bir Türk’le arkadaşlık kurmak hiç beklemediğim bir şeydi. Ama buraya gelince yanıldığımı gördüm. Birbirimizden hiç farkımız yokmuş. Onlar da tıpkı bizler gibiler ve mutlaka barış içinde yaşamalıyız.”

Temmuz 2003'te bu deneyimin devamı yaşanacak. Bu kez sayı daha büyük: Türkiye ve çevre ülkelerden 500 öğrenciye 6 günlük uzay eğitimi bursu!

Farklı ülkelerden gençlerin buluşmasına sahne olan hemen her etkinlikte öne çıkan, farklı coğrafyalarda atmaya başlamış yüreklerin aynı heyecanlar etrafında “sınırlar ötesi” bütünleşmesi oluyor. Sözü geçen programın esin kaynağı da bu. Katılımcı gençler “ayrıntılarıyla uzay bilimi” gibi sıradışı bir eğitimden geçme olanağı bulurken, aynı anda, köklü dostluklar kurarak küresel barış ve dostluk umudunun taşıyıcısı olabilecekler.

Uzay Kampı Türkiye, Huntsville Alabama merkezli “Birleşik Devletler Uzay Vakfı” lisansı altında çalışıyor. California merkezli “Uzay Eğitimiyle Küresel Dostluk” adlı vakfın ülkemizde düzenleyeceği Gençlik Uzay Zirveleri’nin ilki ise 13-19 Temmuz tarihleri arasında yapılacak. Zirvenin en heyecan verici yanı, kampın süregiden eğitimi dışında, uluslararası uzay istasyonu ile bağlantıya geçilecek olması. 90 dakikada bir dünya etrafından bir tur atan Uluslararası Uzay İstasyonu, farklı ülkelerden bilimciler ve astronotların barışçıl bir ortamda çalışmalarını sürdürdükleri bir uzay üssü. Yapılanma biçimiyle küresel dostluğu simgeliyor. Astronotlar, dünyayı, sınırları seçilmeyen bir bütün olarak görüyor ve belki de en çok onlar kendilerini “dünya vatandaşı” hissediyorlar. Kampa katılan gençlerin istasyonla iletişim kurması, önemli bir deneyim olacak. Çünkü hassas dünyamızı korumak için farklı ülkelerden bilimcilerin işbirliği yapması kaçınılmaz bir zorunluluk ve geleceğin olası uzay bilimcileri, belki de bu ortak paydadan yola çıkacak. Amaçlanan bu en azından.

İzmir’de yapılacak Küresel Dostluk Vakfı Gençlik Uzay Zirvesi’ne katılabilmek için gereken şartlar şöyle: 12-16 yaş grubu içinde yer almak, iyi derecede ingilizce bilmek, derslerinde başarılı olmak, düşük gelir seviyesinden gelmek, verilecek konuya ilişkin bir kompozisyon yazmak ve öğretmenlerinden birinin tavsiye mektubuna sahip olmak. Kamp, İzmir Gaziemir’de Ege Serbest Bölgesi içinde yer alıyor. İnternetteki sayfası, www.spacecampturkey.com adresinde. Telefon numarası, 00 90 232 252 07 49. Faks numarası ise 00 90 232 252 36 00.

"Robot Yapacağız!"

2003-07-25T23:00:00.000+03:00
İzmir’de bir okul var: Mazhar Zorlu Anadolu Teknik ve Plastik Endüstri Lisesi. Bu okulun bir bölümü var: Endüstriyel Otomasyon. Ve bu bölümün öğrencileri var: İlk Türk malı robotu üretmeye hazırlanan.

Türkiye ve Japonya hükümetleri arasında imzalanan bir anlaşma doğrultusunda okulda iki yıldan bu yana çalışan 5 Japon öğretmen, Türk öğretmen ve öğrencilere teknik eğitim veriyor. Robot yapımı, olası sonuçlardan yalnızca birisi aslında. Asıl amaç ileri teknoloji üretebilen öğrenciler yetiştirmek. Bilgisayar, elektronik, makine, hidrolik gibi konularda ders alan gençlerin, eğitim sonunda robot yapabilecek duruma gelmesi hedefleniyor. Buna olan inanç öyle güçlü ki, okulun müdür yardımcısı Şerafettin Bayram, Arçelik’in robotu Çelik’i yapmaları yönünde istek geldiğini söylüyor. 100 öğrencinin öğrenim gördüğü İzmir Mazhar Zorlu Endüstri Meslek Lisesi’nde üretilen robotlar 26 Ağustos’ta İzmir Fuarı’nda sergilenecek.

Olimpiyat Şampiyonu Liseli Matematikçiler

2003-07-24T16:47:00.000+03:00
44.Dünya Matematik Olimpiyatı Temmuz ayında Japonya'da yapıldı. Ve İzmir Özel Yamanlar Lisesi'nden Selim Bahadır olimpiyat şampiyonu oldu. TÜBİTAK tarafından belirlenen altı kişilik matematik milli takımında yer alan Selim Bahadır, altın madalya kazanırken; yine İzmir Özel Yamanlar Lisesi'nden Selman Erol ve Fatih Deniz gümüş madalya; Ali Adalı da bronz madalya aldı. 71 ülkeden 426 lise öğrencisinin katıldığı matematik olimpiyatlarında başarı gösteren, geleceğin T?rk bilimcilerini kutluyoruz. (2003)